Voor veel gezinnen die Rosanne Gonçalves Prins begeleidt, is het leven een dagelijkse jongleeract met verantwoordelijkheden. Bovendien draagt één persoon dikwijls de mentale last. Ook in haar eigen gezin speelde dit, merkte Rosanne.
Door: Rosanne Gonçalves-Prins
Werk, gezin, sport, sociale activiteiten en dan ook nog een huishouden runnen. Op papier lijkt het te lukken, maar in de praktijk zorgt de organisatie van het geheel vaak voor stress en vermoeidheid. Mijn klanten hebben dan ook het gevoel constant achter de feiten aan te lopen.
Wat me opvalt: er is vaak wel nagedacht over het verdelen van de taken. Maar ondanks die verdeling voelt het voor één van de ouders (vaak de moeder) nog steeds als te veel. De oorzaak is zelden de hoeveelheid werk an sich, maar wél wie de regie voert. Oftewel: wie houdt overzicht, denkt vooruit, stuurt bij? Mentale last noemen we dit, en veel gezinnen hebben hiermee te maken, al zijn ze zich dat lang niet altijd bewust.
Onzichtbaar werk
Mentale last verwijst naar het onzichtbare werk in het huishouden: het coördineren, organiseren en anticiperen. Het gaat niet over wie de was opvouwt, maar over wie eraan denkt dat het beddengoed gewassen moet worden vóórdat er logees komen.
In mijn eigen gezin merkte ik hoe hardnekkig dit patroon kan zijn. Tijdens mijn verlof nam ik veel regelwerk op me, met het idee dat we de taken daarna wel gelijkwaardig zouden verdelen. En uitvoerend gebeurde dat ook: mijn partner deed zijn deel. Toch bleef ik degene die het overzicht hield, de planning maakte, herinnerde aan afspraken.
Pas toen ik me verdiepte in mentale last, viel het kwartje. De verdeling leek eerlijk, maar voelde dat niet. Want het onzichtbare werk – het mentale managen van het gezinsleven – was grotendeels mijn terrein geworden.
Ervaren gelijkwaardigheid
In gesprekken met klanten zie ik dat deze onzichtbare lading vaak de oorzaak is van spanningen. Eén van mijn klanten verwoordde het treffend: “Mijn partner doet veel, maar ik moet altijd zeggen wat en wanneer. Zelfs als ik op de bank zit, blijft mijn hoofd aanstaan.”
Uit de Emancipatiemonitor van het CBS (2024) blijkt dat slechts 10 procent van de stellen die streven naar een eerlijke taakverdeling daarin slaagt. De mentale last is daarbij een belangrijke blinde vlek. Wat ‘eerlijk verdeeld’ lijkt, is dat in praktijk vaak niet, omdat het denkwerk niet wordt meegeteld.
Een eerlijke verdeling gaat dus niet alleen over efficiëntie, maar over ervaren gelijkwaardigheid. Het raakt de autonomie van ouders, het welzijn van het gezin en de ruimte die ieder gezinslid ervaart om zich te ontwikkelen.
Heldere afspraken
In mijn eigen zoektocht probeerde ik van alles uit: planningssystemen, gezamenlijke agenda’s, wekelijkse overleggen. Eén van de meest handzame en leuke manieren die ik ontdekte, waren de Fair Play-kaarten van Eve Rodsky. De kaarten brengen het gesprek op gang en maken het makkelijker om tot heldere afspraken te komen. Niet vanuit controle, maar vanuit gedeelde verantwoordelijkheid. Ze maken inzichtelijk wie welke taken doet en helpen de taken doorlopend te verdelen. Het is overzichtelijk en flexibel, vandaar dat ik deze methode graag gebruik in mijn werk met gezinnen.
Vaders en taakverdeling
Zelf merkte ik dat ik aanvankelijk vooral vanuit het vrouwelijk perspectief naar de taakverdeling tussen mijn partner en mij keek. Vandaar dat ik besloot om vaders centraal te zetten, en wel door vijf vaders in verschillende fasen van het vaderschap te interviewen. Zo ontstond het e-magazine Samen thuis – Vaders en taakverdeling.
In dit tijdschrift delen de vaders persoonlijke ervaringen en geven ze tips. Verder vind je nuttige informatie over het gelijkwaardig organiseren van het huishouden en heb ik handige gadgets verzameld.
Bewustwording
Als professional organizer krijg je vaak een unieke inkijk in hoe een huishouden functioneert. Of je nu werkt vanuit spullen, tijd of gedrag: het bespreken van de verdeling van verantwoordelijkheden kan een belangrijke sleutel zijn.
Door systematisch te kijken naar wie denkt, doet en plant, ontstaat er bewustwording. En vanuit daar kun je samen zoeken naar wat beter werkt, passend bij de situatie van de klant en diens persoonlijke waarden.
Over de auteur
Rosanne Gonçalves-Prins (ViaRosa.eu) werkt met gezinnen die vastgelopen zijn in de drukte of waarin de mentale last ongelijk verdeeld voelt. Dit blog schreef ze in het kader van haar opleiding tot Senior Professional Organizer. Het magazine Samen thuis – Vaders en taakverdeling is te bestellen via haar website.